Thích Nhuận Châu
Phẩm Nhập pháp giới là quyển thứ 39 trong bộ Hoa Nghiêm 80 quyển (Đại Chính tạng, T10n279), phần cuối cùng và cũng là đỉnh cao của Kinh Hoa Nghiêm (Avataṃsaka-sūtra).Trong truyền thống Phạn tạng, đây là phần độc lập mang tên Gaṇḍavyūha-sūtra, một bộ kinh có thể tồn tại riêng biệt trước khi được kết tập vào Avataṃsaka-sūtra. Vì vậy, Nhập pháp giới phẩm vừa là phần kết thúc toàn thể Hoa Nghiêm, vừa là một bộ kinh hoàn chỉnh, biểu hiện con đường chứng nhập Pháp giới viên dung vô ngại (dharmadhātu-praveśa), tức là nhập vào thực tướng bình đẳng của tất cả pháp.Thiện Tài Đồng tử (Sudhana-kumāra) là nhân vật trung tâm. Hình tượng đồng tử biểu thị cho tâm thuần thiện, thanh tịnh và khai mở năng lực của sơ phát tâm Bồ-đề (prathamacittotpāda). Ngay khi khởi tâm cầu đạo nơi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi (Mañjuśrī), Thiện Tài biểu trưng cho chủ thể của Bồ-tát đạo, tức tâm học hỏi vô tận, lấy trí tuệ làm căn bản, lấy thiện tri thức làm bạn đồng hành.Hình tượng này mang tính biểu tượng giáo hóa hơn là nhân vật lịch sử. Trong toàn phẩm, hành trình của Thiện Tài qua 52 thiện tri thức biểu tượng cho 52 giai vị Bồ-tát (từ Thập tín đến Diệu giác), trình bày toàn bộ tiến trình viên mãn của Bồ-tát đạo từ phát tâm đến thành Phật.Phần mở đầu, Thiện Tài thưa hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi về Bồ-tát hạnh (Bodhisattva-caryā) và Bồ-đề tâm (Bodhicitta). Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi dạy rằng chỉ khi phát Bồ-đề tâm, hành giả mới thật sự bước vào Phật đạo. Do đó, việc Thiện Tài phát tâm và lên đường là biểu hiện của sự chuyển hướng từ tri thức lý luận sang hành đạo thực chứng. Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi không chỉ dạy lý, mà còn mở ra phương pháp: Hãy tìm thiện tri thức mà học đạo. Đây chính là khởi điểm của pháp môn vô lượng thệ nguyện học, biểu thị tinh thần không tự mãn, luôn tìm cầu trí tuệ từ nhiều phương diện.
